Ο Τεχνικός Ασφαλείας είναι ο σύμβουλος της επιχείρησης σε θέματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Επιθεωρεί τους χώρους και τις εγκαταστάσεις, εντοπίζει και αξιολογεί τους επαγγελματικούς κινδύνους, προτείνει γραπτώς μέτρα πρόληψης και καθοδηγεί εργοδότη και εργαζομένους στην εφαρμογή τους. Ο ρόλος του είναι θεσμοθετημένος από τη νομοθεσία και υποχρεωτικός για κάθε επιχείρηση που απασχολεί προσωπικό. Στόχος του δεν είναι η τυπική κάλυψη μιας υποχρέωσης, αλλά η ουσιαστική προστασία των εργαζομένων και της ίδιας της επιχείρησης από ατυχήματα, διακοπές λειτουργίας και πρόστιμα.
Ο ρόλος και οι αρμοδιότητες
Στο πλαίσιο των καθηκόντων του, ο Τεχνικός Ασφαλείας:
- Επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας, τον εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις και αναφέρει στον εργοδότη κάθε παράλειψη στα μέτρα ασφάλειας
- Καταχωρεί γραπτές υποδείξεις στο ειδικό βιβλίο υποδείξεων, το οποίο θεωρείται από την Επιθεώρηση Εργασίας
- Συμμετέχει στη σύνταξη της Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΜΕΕΚ), του βασικού εγγράφου πρόληψης κάθε επιχείρησης
- Ερευνά τα αίτια των εργατικών ατυχημάτων και προτείνει μέτρα για την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών
- Επιβλέπει την ορθή χρήση των μέσων ατομικής προστασίας και την εφαρμογή των κανόνων ασφάλειας
- Ενημερώνει και καθοδηγεί τους εργαζομένους σε θέματα πρόληψης και ασφαλών πρακτικών
- Συνεργάζεται με τον Ιατρό Εργασίας, όπου αυτός προβλέπεται, για τη συνολική προστασία της υγείας του προσωπικού
Νομοθεσία και απαιτήσεις
Σύμφωνα με τον Ν. 3850/2010 (Κώδικας νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων), κάθε επιχείρηση που απασχολεί έστω και έναν εργαζόμενο υποχρεούται να διαθέτει Τεχνικό Ασφαλείας, ανεξάρτητα από το αντικείμενο ή το μέγεθός της από ένα μικρό κατάστημα έως μια μεγάλη βιομηχανία.
Κατηγορίες επικινδυνότητας. Οι επιχειρήσεις κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες, από τις οποίες εξαρτώνται τόσο οι ελάχιστες ώρες απασχόλησης του Τεχνικού Ασφαλείας όσο και τα απαιτούμενα προσόντα του:
- Κατηγορία Α (υψηλή επικινδυνότητα): τεχνικά έργα, βιομηχανίες, χημικές εγκαταστάσεις, ορυχεία
- Κατηγορία Β (μεσαία επικινδυνότητα): βιοτεχνίες, συνεργεία, αποθήκες, μεταποίηση
- Κατηγορία Γ (χαμηλή επικινδυνότητα): γραφεία, καταστήματα, εκπαιδευτήρια, υπηρεσίες
Ώρες απασχόλησης. Οι ελάχιστες ετήσιες ώρες υπολογίζονται με βάση την κατηγορία επικινδυνότητας και τον αριθμό των εργαζομένων. Για μια μικρή επιχείρηση χαμηλής επικινδυνότητας μπορεί να πρόκειται για ελάχιστες ώρες τον χρόνο· για μια βιομηχανία ή ένα εργοτάξιο, οι απαιτήσεις είναι σημαντικά μεγαλύτερες.
Προσόντα. Ο Τεχνικός Ασφαλείας πρέπει να διαθέτει τα προσόντα που ορίζει ο νόμος ανάλογα με την κατηγορία και τη δραστηριότητα της επιχείρησης για τις απαιτητικότερες κατηγορίες απαιτείται μηχανικός με αντίστοιχη ειδικότητα και εμπειρία.
Βασικές υποχρεώσεις του εργοδότη:
- Ανάθεση καθηκόντων Τεχνικού Ασφαλείας και δήλωσή της στο πληροφοριακό σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας
- Σύνταξη και επικαιροποίηση Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΜΕΕΚ)
- Τήρηση βιβλίου υποδείξεων Τεχνικού Ασφαλείας
- Για επιχειρήσεις με 50+ εργαζόμενους (ή μικρότερες, εφόσον προβλέπεται από τη δραστηριότητα): απασχόληση και Ιατρού Εργασίας
Κυρώσεις. Η μη συμμόρφωση επισύρει σημαντικά διοικητικά πρόστιμα σε περίπτωση ελέγχου από την Επιθεώρηση Εργασίας (ΣΕΠΕ), ενώ σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος χωρίς Τεχνικό Ασφαλείας οι ευθύνες του εργοδότη επιβαρύνονται σοβαρά.
Τεχνικός Ασφαλείας στα τεχνικά έργα
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα εργοτάξια: κάθε εργολάβος και υπεργολάβος που απασχολεί προσωπικό σε τεχνικό έργο υποχρεούται να διαθέτει δικό του Τεχνικό Ασφαλείας για τους εργαζομένους του. Τα τεχνικά έργα ανήκουν στην κατηγορία Α (υψηλή επικινδυνότητα), με τις αυστηρότερες απαιτήσεις σε ώρες και προσόντα.
Συχνή παρανόηση: ο Συντονιστής Ασφάλειας και Υγείας του έργου δεν αντικαθιστά τον Τεχνικό Ασφαλείας κάθε εργολάβου, είναι δύο διακριτοί ρόλοι που προβλέπονται από διαφορετικές διατάξεις και συνυπάρχουν στο ίδιο εργοτάξιο.
Η Aquen αναλαμβάνει καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας για επιχειρήσεις όλων των κατηγοριών, με την εμπειρία μηχανολόγου μηχανικού.