Κάμερες, τεχνητή νοημοσύνη, αυστηρότερα πρόστιμα και ορατή αστυνόμευση. Τι επηρεάζει πραγματικά τη συμπεριφορά του οδηγού;
Χθες το πρωί οδηγούσα στην Κατεχάκη.
Αρκετά πιο μπροστά μου κινούνταν δύο μηχανές της ΔΙΑΣ, περίπου με το όριο ταχύτητας. Και συνέβη κάτι εντυπωσιακά απλό. Σχεδόν όλοι οι οδηγοί πίσω τους προσαρμόστηκαν αμέσως.
Η ταχύτητα της κυκλοφορίας έπεσε. Κανείς δεν είχε σταματήσει κανέναν. Κανείς δεν είχε δεχθεί κλήση. Δεν υπήρχε μπλόκο, ραντάρ ή κάποια εμφανής επιχείρηση ελέγχου.
Υπήρχαν απλώς τέσσερις αστυνομικοί πάνω σε δύο μηχανές μέσα στην κυκλοφορία.
Και αυτό ήταν αρκετό.
Το περιστατικό μού θύμισε κάτι που υποστηρίζω εδώ και χρόνια. Στην οδική ασφάλεια δεν έχει σημασία μόνο πόσο αυστηρή είναι μια ποινή. Έχει τεράστια σημασία πόσο πιθανό θεωρεί ο οδηγός ότι είναι να ελεγχθεί.
Από την πρόληψη στην καταγραφή
Τα τελευταία χρόνια η συζήτηση για την οδική ασφάλεια στην Ελλάδα περιστρέφεται όλο και περισσότερο γύρω από την επιβολή μέτρων. Αυστηρότερες κυρώσεις, υψηλότερα πρόστιμα, ψηφιακές κλήσεις και ένα εκτεταμένο δίκτυο συστημάτων επιτήρησης.
Μέσα στο 2026 έχει ήδη ξεκινήσει η βεβαίωση παραβάσεων από πιλοτικές κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης στην Αττική, ενώ 388 κάμερες της Περιφέρειας Αττικής έχουν εγκατασταθεί για την καταγραφή παραβιάσεων ερυθρού σηματοδότη. Παράλληλα προβλέπεται η ανάπτυξη περίπου 1.000 επιπλέον καμερών σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Κρήτη.
AI, έξυπνες κάμερες, χαζές κάμερες
Η τεχνολογία προφανώς έχει θέση στην οδική ασφάλεια. Μια κάμερα μπορεί να λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, να καταγράφει παραβάσεις με συνέπεια και να καλύπτει σημεία στα οποία είναι αδύνατον να υπάρχει συνεχής ανθρώπινη παρουσία.
Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά.
Η κάμερα κατά κανόνα καταγράφει μια παράβαση που ήδη έγινε.
Η ορατή παρουσία της Τροχαίας μπορεί να κάνει τον οδηγό να μην την κάνει εξαρχής.
Η κάμερα κατά κανόνα καταγράφει μια παράβαση που ήδη έγινε. Η ορατή παρουσία της Τροχαίας μπορεί να κάνει τον οδηγό να μην την κάνει εξαρχής.
Πόσο μας φοβίζει πραγματικά ένα πρόστιμο;
Ένα πρόστιμο, όσο μεγάλο κι αν είναι, λειτουργεί αποτρεπτικά μόνο εφόσον ο οδηγός πιστεύει ότι υπάρχει πραγματική πιθανότητα να του επιβληθεί.
Αν οδηγεί καθημερινά παραβιάζοντας το όριο, χρησιμοποιώντας το κινητό ή κάνοντας άλλες παραβάσεις και επί χρόνια δεν συναντά έλεγχο, η αυστηρότητα του ΚΟΚ σταδιακά γίνεται κάτι θεωρητικό.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο «πόσο θα πληρώσω αν με πιάσουν;».
Είναι πρωτίστως «υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να με πιάσουν;».
Και αυτό δεν αποτελεί απλώς προσωπική εντύπωση.
Η διεθνής βιβλιογραφία για την αποτροπή στην οδική ασφάλεια δείχνει ότι σημαντικό ρόλο παίζει η αντιλαμβανόμενη πιθανότητα εντοπισμού. Με απλά λόγια, πόσο πιθανό θεωρεί ο οδηγός ότι πράγματι θα ελεγχθεί και θα υποστεί τις συνέπειες μιας παράβασης.
Ανασκοπήσεις της σχετικής έρευνας δείχνουν ότι η αντιλαμβανόμενη βεβαιότητα εντοπισμού παρουσιάζει σταθερότερη σχέση με την αποτροπή παραβατικής συμπεριφοράς, ενώ τα αποτελέσματα από την απλή αύξηση της αυστηρότητας των ποινών είναι περισσότερο αντικρουόμενα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει αντίστοιχα ως βασικό στόχο της αστυνόμευσης τη γενική αποτροπή. Τη δημιουργία δηλαδή της αντίληψης στο σύνολο των οδηγών ότι οι κανόνες πράγματι εφαρμόζονται και ότι υπάρχει ουσιαστική πιθανότητα εντοπισμού μιας παράβασης.
Για τον λόγο αυτό η αποτελεσματική επιτήρηση δεν βασίζεται μόνο στην αυστηρότητα της ποινής, αλλά στην παρουσία ελέγχων που είναι συστηματικοί, απρόβλεπτοι και δύσκολο να αποφευχθούν.
Όταν η παρουσία αλλάζει τη συμπεριφορά
Η επίδραση της αστυνομικής παρουσίας δεν είναι μόνο θεωρητική.
Μελέτη του 2026 σε ζώνες οδικών έργων διαπίστωσε ότι η παρουσία αστυνομίας συνδεόταν με μείωση κατά 35% της πιθανότητας υπέρβασης του ορίου ταχύτητας κοντά στο σημείο όπου βρίσκονταν οι αστυνομικοί.
Μείωση κατά 35% της πιθανότητας υπέρβασης του ορίου ταχύτητας, όσο η αστυνομία ήταν ορατή στο σημείο.
Παράλληλα, η ίδια μελέτη κατέγραψε και ανεπιθύμητες επιδράσεις από απότομες επιβραδύνσεις σε ορισμένα σημεία, κάτι που υπενθυμίζει ότι κανένα μέτρο οδικής ασφάλειας δεν πρέπει να εξετάζεται απομονωμένα.
Παλαιότερες έρευνες σε πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας έχουν επίσης καταγράψει μείωση της μέσης ταχύτητας και του ποσοστού των οδηγών που υπερέβαιναν το όριο όταν αυξανόταν η αστυνομική επιτήρηση.
Το 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε ειδικό τεχνικό εγχειρίδιο για το road policing, αντιμετωπίζοντας την αστυνόμευση και την επιβολή της νομοθεσίας ως βασικό τμήμα ενός αποτελεσματικού συστήματος οδικής ασφάλειας.
Κάμερες ή Τροχαία;
Το ερώτημα είναι λάθος αν τεθεί ως δίλημμα.
Χρειαζόμαστε τεχνολογία και αυτοματοποιημένους ελέγχους. Οι κάμερες μπορούν να λειτουργούν συνεχώς, να καλύπτουν μεγάλο οδικό δίκτυο και να αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εντοπισμού μιας παράβασης.
Χρειαζόμαστε όμως και κάτι πολύ παλιότερο, πολύ λιγότερο εντυπωσιακό τεχνολογικά και εξαιρετικά άμεσο.
Τροχαία στον δρόμο.
Όχι μόνο σε μπλόκα που λίγο αργότερα γνωρίζουμε όλοι από τα social media. Όχι μόνο μετά από ένα σοβαρό τροχαίο. Και όχι αποκλειστικά για τη βεβαίωση παραβάσεων.
Παρουσία μέσα στην καθημερινή κυκλοφορία.
Η τεχνολογία και η φυσική αστυνόμευση δεν είναι ανταγωνιστικές επιλογές. Η μία μπορεί να συμπληρώνει την άλλη.
Ίσως λοιπόν, πριν συζητήσουμε για την επόμενη γενιά AI, την επόμενη κάμερα και το επόμενο ακόμη μεγαλύτερο πρόστιμο, αξίζει να ξαναδούμε και κάτι πολύ απλούστερο.
Ο οδηγός που βλέπει ένα όχημα της Τροχαίας δίπλα του δεν σκέφτεται μια πιθανή κλήση που μπορεί κάποτε να φτάσει στο κινητό του.
Βλέπει τον έλεγχο μπροστά του.
Ο οδηγός που βλέπει ένα όχημα της Τροχαίας δίπλα του δεν σκέφτεται μια πιθανή κλήση. Βλέπει τον έλεγχο μπροστά του.
Και, όπως διαπίστωσα εκείνο το πρωί στην Κατεχάκη, ξαφνικά όλοι θυμούνται μια χαρά πού βρίσκεται το όριο ταχύτητας.
Πηγές και βιβλιογραφία
- World Health Organization, 2026, Road Policing for Road Safety: Technical Manual for Building Global Enforcement Capacity
- European Commission, General Deterrence vs. Specific Deterrence, Traffic Law Enforcement
- Bates L., Soole D. & Watson B., Improving Road Safety through Deterrence Based Initiatives: A Review of Research
- Examining the Effects of Police Presence on Driver Behavior and Collision Risk at Work Zones, Journal of Safety Research, 2026
- Vaa T., Increased Police Enforcement: Effects on Speed, Accident Analysis & Prevention
- Περιφέρεια Αττικής, Ολοκλήρωση εγκατάστασης 388 καμερών παραβίασης ερυθρού σηματοδότη, Ναυτεμπορική, Ιούλιος 2026
- Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Έναρξη βεβαίωσης κλήσεων από κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης
- 1.000 νέες έξυπνες κάμερες σε Αθήνα, Κρήτη και Θεσσαλονίκη, carandmotor.gr
Απάντηση