Ένα ακόμη περιστατικό που θα μπορούσε να είχε διαφορετική κατάληξη
Μόλις μία ημέρα μετά το θανατηφόρο εργατικό δυστύχημα στα Εξαμίλια, ένα ακόμη περιστατικό έρχεται να υπενθυμίσει πόσο εύκολα μια εργασία μπορεί να εξελιχθεί σε τραγωδία όταν η πρόληψη υποχωρεί μπροστά στη βιασύνη, την υποτίμηση του κινδύνου ή την ελλιπή οργάνωση.
Το περιστατικό, που καταγράφηκε σε βίντεο και κυκλοφόρησε στο TikTok και δείχνει έναν εργαζόμενο σχεδόν πλήρως βυθισμένο στη λάσπη μέσα σε εκσκαφή. Σε ορισμένα στιγμιότυπα διακρίνεται μόλις η μύτη και μέρος του προσώπου του, γεγονός που από μόνο του αποτυπώνει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Δεν γνωρίζουμε όλες τις συνθήκες του συμβάντος ούτε είναι δυνατόν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα μόνο από το οπτικό υλικό. Ωστόσο, υπάρχουν εμφανή στοιχεία που δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα ως προς την τήρηση των βασικών αρχών υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
Οπτικό υλικό που κάθε άλλο παρά αστείο είναι
Με βάση τις εικόνες, διακρίνονται:
- Εργαζόμενος μέσα σε πλημμυρισμένη εκσκαφή.
- Σχεδόν πλήρης βύθιση στη λάσπη, με προφανή κίνδυνο εγκλωβισμού και αδυναμίας αυτοδιάσωσης.
- Παρουσία βαρέος οχήματος σε ελάχιστη απόσταση από την εκσκαφή.
- Μη εμφανής αντιστήριξη πρανών ή άλλο σύστημα προστασίας από κατάρρευση.
- Μη εμφανής ασφαλής πρόσβαση και έξοδος από την εκσκαφή.
- Μη εμφανής περίφραξη ή απομόνωση της επικίνδυνης ζώνης εργασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρουσία του βαρέος οχήματος δίπλα στην εκσκαφή. Τα φορτία που μεταφέρονται στο έδαφος από τους τροχούς ενός φορτηγού αυξάνουν σημαντικά τις καταπονήσεις στα πρανή, ιδιαίτερα όταν το έδαφος είναι κορεσμένο με νερό και έχει χάσει μέρος της φέρουσας ικανότητάς του. Πρόκειται για παράγοντα που πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση κινδύνου πριν από την έναρξη των εργασιών.
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Ο Ν. 3850/2010 (Κώδικας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία) επιβάλλει στον εργοδότη την υποχρέωση να διασφαλίζει την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε κάθε πτυχή της εργασίας.
Με βάση τα εμφανή στοιχεία του οπτικού υλικού, προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα ως προς την τήρηση υποχρεώσεων που απορρέουν από τον Ν. 3850/2010, όπως:
- Άρθρο 42 – Υποχρέωση διασφάλισης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων.
- Άρθρο 43 – Εφαρμογή των γενικών αρχών πρόληψης, με αποφυγή των κινδύνων, εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν και προσαρμογή της εργασίας στις πραγματικές συνθήκες.
- Άρθρο 47 – Υποχρέωση γραπτής εκτίμησης των επαγγελματικών κινδύνων και λήψης των κατάλληλων προληπτικών μέτρων.
Παράλληλα, για τις εκσκαφές εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις του Π.Δ. 1073/1981 και του Π.Δ. 305/1996, οι οποίες προβλέπουν μεταξύ άλλων:
- προστασία των πρανών από καταπτώσεις,
- λήψη μέτρων όταν υπάρχει παρουσία νερού στην εκσκαφή,
- ασφαλή πρόσβαση και έξοδο των εργαζομένων,
- απομάκρυνση ή έλεγχο της κυκλοφορίας βαρέων μηχανημάτων και οχημάτων από τα χείλη της εκσκαφής,
- συνεχή επανεκτίμηση των συνθηκών όταν μεταβάλλεται η κατάσταση του εδάφους.
Ο ρόλος του Τεχνικού Ασφαλείας
Μετά από κάθε σοβαρό εργατικό ατύχημα ξεκινά η αναζήτηση ευθυνών. Πολύ συχνά, από τους πρώτους που καλούνται να δώσουν εξηγήσεις είναι ο Τεχνικός Ασφαλείας. Είναι εκείνος που θα κληθεί να καταθέσει στις αρμόδιες αρχές και, σε αρκετές περιπτώσεις, να αντιμετωπίσει ακόμη και ποινικές συνέπειες.
Η πραγματικότητα όμως είναι περισσότερο σύνθετη.
Ο Τεχνικός Ασφαλείας έχει υποχρέωση να εντοπίζει τους κινδύνους, να υποδεικνύει τα απαιτούμενα μέτρα πρόληψης και να παρακολουθεί την εφαρμογή τους. Η εκπόνηση της Μελέτης Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΜΕΕΚ) είναι ξεχωριστή υπηρεσία, που ανατίθεται χωριστά και δεν εντάσσεται στα τακτικά καθήκοντα του Τεχνικού Ασφαλείας. Ο Τεχνικός Ασφαλείας δεν διοικεί το έργο, ούτε μπορεί να βρίσκεται συνεχώς δίπλα σε κάθε εργαζόμενο.
Στην καθημερινή πρακτική βρίσκεται συχνά ανάμεσα σε δύο δύσκολες πραγματικότητες. Από τη μία εργοδότες που, είτε λόγω πίεσης χρόνου είτε λόγω κόστους είτε λόγω ελλιπούς οργάνωσης, δεν εφαρμόζουν πλήρως τα απαιτούμενα μέτρα. Από την άλλη εργαζόμενοι που, θεωρώντας ότι «το κάνουν χρόνια έτσι», αγνοούν τις οδηγίες ασφαλείας ή υποτιμούν τον πραγματικό κίνδυνο.
Η πρόληψη δεν μπορεί να βασιστεί σε μία μόνο υπογραφή ή σε μία μόνο ειδικότητα. Αποτελεί κοινή ευθύνη εργοδοτών, διοίκησης, προϊσταμένων και εργαζομένων.
Δεν ήταν αστείο
Το γεγονός ότι το βίντεο αναρτήθηκε ως «αστείο» δεν αλλάζει την ουσία. Οι εικόνες δεν δείχνουν μια αστεία στιγμή. Δείχνουν έναν εργαζόμενο σχεδόν ολοκληρωτικά εγκλωβισμένο στη λάσπη, σε συνθήκες που θα έπρεπε να έχουν προληφθεί.
Η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία δεν αξιολογούνται από το αποτέλεσμα, αλλά από τον κίνδυνο που προηγήθηκε. Το ότι ένας εργαζόμενος δεν είχε ατύχημα, δεν σημαίνει ότι η εργασία εκτελέστηκε με ασφάλεια.
Κάθε περιστατικό σαν αυτό αποτελεί υπενθύμιση ότι η πρόληψη δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά η μοναδική ουσιαστική άμυνα απέναντι στα εργατικά ατυχήματα.
Κατερίνα Κωστοπούλου
Μηχανολόγος Μηχανικός
Τεχνικός Ασφαλείας
AQUEN Engineering & Safety Consulting
Απάντηση