Χιλιάδες σπίτια χτίστηκαν μέσα και δίπλα στα δάση της Αττικής και αργότερα τακτοποιήθηκαν. Ελάχιστοι όμως ρώτησαν το πιο κρίσιμο: αν, πέρα από νόμιμα, μπορούν και να προστατευθούν από τη φωτιά.
Μη άρτια και εκτός σχεδίου. Έτσι χτίστηκε το Υπόλοιπο Αττικής, όπως ονομαζόταν η εκλογική περιφέρεια πριν από τον «Καποδίστρια» και τον «Καλλικράτη» (που, αν έβλεπαν τη σημερινή εικόνα, μάλλον θα έτριζαν τα κόκαλά τους).
Κάπως έτσι γεννήθηκαν χιλιάδες αυθαίρετα, τα οποία δεκαετίες αργότερα τακτοποιήθηκαν, με τη γνωστή πλέον διαφημιστική προτροπή: δήλωσέ το να το σώσεις.
Ως Αθηναία, σχεδόν όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, θυμάμαι να ξεσπούν φωτιές και, λίγα χρόνια αργότερα, να ξεφυτρώνουν σπίτια. Ξανά και ξανά.
Σταδιακά, η φύση της Αττικής υποχώρησε και τη θέση της πήραν κατοικίες, δρόμοι και άνθρωποι, την ίδια ώρα που η ελληνική επαρχία άδειαζε.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η εικόνα άλλαξε. Τα μικρά σπίτια που κάποτε χτίζονταν από το υστέρημα μιας οικογένειας έδωσαν τη θέση τους σε μεγαλύτερες αναπτύξεις, ΣΕΑ και άλλες ογκώδεις εγκαταστάσεις που εξυπηρετούσαν πλέον διαφορετικά συμφέροντα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά το Σπαθοβούνι στην Εθνική Οδό Κορίνθου – Τρίπολης. Το ένα καλοκαίρι κάηκε το δάσος. μάλιστα πέρασα από εκεί μέσα από τις φλόγες, πριν ακόμη διακοπεί η κυκλοφορία. Το επόμενο καλοκαίρι στη θέση του είχαν κατασκευαστεί δύο πρατήρια καυσίμων. Αργότερα δημιουργήθηκε και ΣΕΑ.
Και αφού τα αυθαίρετα τακτοποιήθηκαν, αφού οι ιδιοκτήτες πλήρωσαν πρόστιμα υπολογισμένα μέχρι και στο τελευταίο εκατοστό, σχεδόν κανείς δεν τους είπε ότι ένα σπίτι μέσα ή δίπλα σε δασική έκταση δεν αρκεί να είναι νόμιμο. Πρέπει και να μπορεί να προστατευθεί.
Τα περισσότερα από αυτά τα σπίτια κατασκευάστηκαν σε εποχές που δεν υπήρχαν απαιτήσεις πυροπροστασίας, χωρίς σχετικές μελέτες και χωρίς πρόβλεψη για τη συμπεριφορά τους σε μια δασική πυρκαγιά.
Πόσοι είχαν έστω έναν πυροσβεστήρα; Πόσοι είχαν επενδύσει, έστω μία δραχμή, σε οποιοδήποτε μέσο πυροπροστασίας;
Αντίθετα, στα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb) η ύπαρξη βασικών μέσων πυροπροστασίας έγινε πρόσφατα υποχρεωτική, και σωστά.
Η πυροπροστασία μιας κατοικίας σε δασική ή περιαστική περιοχή δεν αφορά μόνο την κατάσβεση μιας πυρκαγιάς. Στόχος της είναι, πρωτίστως, να μειώσει την πιθανότητα ανάφλεξης του ίδιου του κτιρίου.
Για να το πετύχει αυτό, πρέπει πρώτα να δούμε πώς ακριβώς η φωτιά φτάνει σε ένα κτίριο.
Σε μια δασική πυρκαγιά, η μετάδοση της φωτιάς προς μια κατασκευή γίνεται κυρίως με τρεις μηχανισμούς: μέσω της θερμικής ακτινοβολίας, της άμεσης επαφής της φλόγας με τα δομικά στοιχεία και μέσω καυτρών (embers), οι οποίες μεταφέρονται από τον άνεμο ακόμη και εκατοντάδες μέτρα μακριά, προκαλώντας νέες εστίες ανάφλεξης σε στέγες, ανοίγματα και άλλα ευπαθή σημεία του κτιρίου.
Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη πυροπροστασία δεν περιορίζεται στην ύπαρξη ενός πυροσβεστήρα. Περιλαμβάνει μέτρα παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας, κατάλληλη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, προστασία ανοιγμάτων και στεγών, επιλογή δομικών υλικών με καλύτερη συμπεριφορά στη φωτιά και δυνατότητα άμεσης επέμβασης στα πρώτα στάδια μιας πυρκαγιάς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Λέσχη Τατοΐου, όπου η εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση των εγκαταστάσεων, παρά τη σφοδρότητα της πυρκαγιάς στην ευρύτερη περιοχή.
Η εμπειρία από μεγάλες δασικές πυρκαγιές έχει δείξει ότι δύο κατοικίες με την ίδια έκθεση στον κίνδυνο μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική κατάληξη, ανάλογα με τα μέτρα που έχουν ληφθεί πριν από την εκδήλωση της πυρκαγιάς.
Η φωτιά δεν εξετάζει αν ένα σπίτι είναι νόμιμο ή αυθαίρετο. Δεν ενδιαφέρεται πότε κατασκευάστηκε ούτε πόσο κόστισε. Η συμπεριφορά του απέναντί της καθορίζεται από τα τεχνικά χαρακτηριστικά του, το επίπεδο της πυροπροστασίας του και τον βαθμό προετοιμασίας του.
Αν για δεκαετίες η μεγαλύτερη αγωνία ήταν να αποκτήσει ένα σπίτι φως, νερό και τηλέφωνο, σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μπορεί να επιβιώσει όταν η φωτιά φτάσει στην πόρτα του. Γιατί η πυροπροστασία δεν είναι μία ακόμη υποχρέωση της νομοθεσίας. Είναι αυτό που μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια κατοικία που θα σωθεί και σε μία που θα χαθεί.
Η καλή είδηση είναι ότι αυτή η διαφορά σχεδιάζεται. Μια μελέτη πυροπροστασίας και λίγες στοχευμένες παρεμβάσεις, πριν από το επόμενο καλοκαίρι, αρκούν συχνά για να γείρουν την πλάστιγγα προς την κατοικία που θα σωθεί.
Απάντηση